Yargıtay Kararları Işığında: Balistik İnceleme Nedir? Eksiklikler ve Uzman Mütalaası ile Maddi Gerçeğe Ulaşmak

Maddi gerçeğe ulaşma çabası, ceza yargılamasının en temel gayesidir. Ateşli silahların kullanıldığı suçlarda bu gerçeğe giden yol, büyük ölçüde balistik incelemeden geçer. Yargıtay'ın güncel içtihatları, balistik incelemeyi sadece teknik bir gereklilik olmaktan çıkarıp, adil bir hüküm kurulabilmesinin hukuki zorunluluğu haline getirmiştir.

Bu yazımızda, Yargıtay kararlarından alınan somut örneklerle balistik incelemenin ne olduğunu, hangi analizleri kapsadığını ve kararın hukuka uygunluğu üzerindeki belirleyici etkisini inceleyeceğiz.

Balistik İncelemenin Temel Unsuru: Atış Artığı (Svap) Analizi

Balistik incelemenin en sık başvurulan yollarından biri, sanıkların el veya kıyafetlerinden alınan svap örneklerinde atış artığı (barut izi) olup olmadığının kimyasal olarak tespit edilmesidir.

Yargıtay'ın Atış Artığına Yaklaşımı

Yargıtay, atış artığı tespitinin önemli bir delil olduğunu kabul etmekle birlikte, bunun tek başına mahkûmiyete yeterli olmadığını netleştirmiştir:

• Destekleyici Delil Niteliği: Yargıtay 1. Ceza Dairesi (2022/11249 E.) kararında, şahıslarda tespit edilen atış artıklarının, kişinin ateşli silah kullandığının kesin delili olamayacağını, zira günlük yaşantıdaki işler ve kullanılan araç gereçlerin de benzer sonuç verebileceğini belirtmiştir. Bu, atış artığı raporunun tanık beyanları, olay yeri incelemesi ve diğer bulgularla desteklenmesi gerektiğini gösterir.

• Kanıt Zincirinin Önemi: Silahla tehdit davasında (6. Ceza Dairesi, 2023/4970 E.), sanığın atış yaptığına dair el svaplarında atış artığı tespit edilmesi, katılanların birbirini doğrulayan beyanları ve görgü tespit tutanağı ile birlikte değerlendirilerek mahkûmiyeti destekleyen hukuka uygun delil kabul edilmiştir.

Suç Vasıflandırmasında Balistik İncelemenin Belirleyiciliği

Balistik inceleme, sadece olayın failini değil, aynı zamanda failin kastını (amacı) ve suçun hukuki niteliğini belirleyen en önemli bilimsel veridir.

1. Kasten Öldürme mi, Taksir mi? (Mekanizma Analizi)

Av tüfeğiyle işlenen bir olayda (1. Ceza Dairesi, 2022/11249 E. ve 2023/1471 E.), Yargıtay, mahkemenin sadece balistik rapora dayanarak hüküm kurmasını yeterli görmemiştir. Bozma sebebi olarak şunlar gösterilmiştir:

• Tüfeğin Mekanik İncelemesi: Tüfeğin kurulma, tetik ve ateşleme mekanizması gibi çalışma prensiplerinin ne olduğu, savunmadaki gibi "tık" sesi geldikten sonra ikinci kez tetiğe basıldığında ateş etmesinin mümkün olup olmadığı, elden yere düşme halinde kendiliğinden ateşlenip ateşlenmeyeceği hususlarında ayrıntılı Adli Tıp İhtisas Dairesi raporu alınması zorunludur.

• Doğrudan Kastın Tespiti: Silahın arızalı olmadığı, tetiğe bilinçli olarak 2,5 kg basınç uygulandığı ve maktulün yüzüne yakın mesafeden ateş edildiği tespiti yapıldığında (2023/1471 E.), Yargıtay eylemin doğrudan kasıtla kasten öldürme olduğunu belirleyerek, hatalı bir şekilde taksirle öldürme hükmü kuran kararı bozmuştur.

2. Teşebbüste Kast ve Zarar Tespiti

Kasten öldürmeye teşebbüs davalarında, atış mesafesi, isabet eden yara sayısı ve yeri gibi balistik veriler, suç vasfının doğru tayini için esastır.

• Kastın Açığa Çıkarılması: Bir kararda (1. Ceza Dairesi, 2023/1486 E.), sanığın av tüfeğini maktule doğru yöneltip tetiğe basması ve yakın mesafeden göğüs bölgesinden vurması eylemi, "eylem üzerinde fiili hakimiyet kurarak iştirak halinde hareket etme" ve "kasten öldürme kastı"nın varlığını kanıtlayan temel balistik ve fiziksel bulgularla desteklenmiştir.

• Cezanın Belirlenmesi: Başka bir olayda (1. Ceza Dairesi, 2023/1471 E.), sanığın katılana tabanca ile uzak mesafeden 5 el ateş etmesi sonucu kemik kırığı oluşması eylemi, atış mesafesi, yara yeri ve sayısı dikkate alınarak kasten yaralama değil, kasten öldürmeye teşebbüs olarak nitelendirilmiştir.

Balistik İncelemede Çelişki ve Belirsizlik: Uzman Mütalaasının Rolü

Ceza muhakemesi sürecinde sunulan resmi bilirkişi raporları (Adli Tıp Kurumu, Kriminal Polis/Jandarma Laboratuvarları), Mahkeme için temel dayanak noktasıdır. Ancak Yargıtay içtihatları, bu raporların tek başına yeterli olmadığı, çelişkili veya eksik kaldığı durumlarda gerçeğe ulaşmak için ek yolların aranması gerektiğini vurgular.

İşte bu noktada, uzman mütalaası (uzman görüşü) devreye girer. Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) Madde 67 uyarınca, sanık veya katılan tarafın, dosyadaki resmi raporları incelemek, eleştirmek veya yeni bir bakış açısı sunmak amacıyla özel uzmanlardan rapor alarak dosyaya sunma hakkı bulunur.

Yargıtay kararlarından yola çıkarak uzman mütalaasının önemi:

• Eksik İncelemeyi Tamamlama: Resmi incelemelerde atlanmış kritik noktalar (örneğin, tüfek mekanizmasının detaylı çalışma prensibi, atış açılarının temsili keşif ile yeniden değerlendirilmesi) uzman mütalaası ile doldurulabilir.

• Çelişkileri Açıklama: Resmi raporların sanık veya tanık beyanlarıyla çelişmesi durumunda, uzman mütalaası bu çelişkilerin bilimsel nedenlerini açıklayarak Mahkeme'nin vicdani kanaate ulaşmasına yardımcı olur.

• Hukuki Vasıflandırmaya Destek: Uzmanlar, elde edilen bulguların (atış mesafesi, yara yeri) TCK'daki kast, taksir, meşru savunma veya teşebbüs hükümleri çerçevesinde ne anlama geldiğini hukuki bir dille raporlayarak savunmayı güçlendirir.

Eğer dosyanızdaki balistik raporlar şüphe barındırıyorsa veya kararın adil olmadığına inanıyorsanız, Aslan Kriminal gibi bağımsız uzman kuruluşlardan alacağınız bir mütalaa, Yargıtay nezdinde de dikkate alınabilecek güçlü bir savunma unsuru oluşturacaktır.

Sonuç

Yargıtay, balistik incelemeyi ateşli silah suçlarında maddi gerçeğin aynası olarak görmekte; olayın tüm yönleriyle aydınlatılmasını talep etmektedir. Kapsamlı ve eksiksiz bir balistik rapor, hukuki vasıflandırmayı, kastı ve iştiraki belirleyen bilimsel bir temel sunar.

Unutulmamalıdır ki, yargılamanın herhangi bir aşamasında resmi balistik raporlarda bir eksiklik, belirsizlik veya çelişki tespit ederseniz, bu durum yargılamanın adil olmadığı anlamına gelebilir. Bu gibi kritik durumlarda, yasal hakkınız olan uzman mütalaası ile dosyaya bilimsel bir ışık tutulması, Yargıtay aşamasında dahi güçlü bir dayanak sağlayarak davanın seyrini değiştirebilir.

Hukuki süreçte gerçeği bilimle desteklemek için, uzman mütalaası hizmetleri hakkında detaylı bilgi almak üzere Aslan Kriminal ile iletişime geçebilirsiniz.

Kaynakça: Blog Yazısında Kullanılan Yargıtay Kararları

Aşağıdaki Yargıtay kararları, balistik incelemenin ceza muhakemesindeki hukuki önemini ve kapsamını belirlemek üzere kullanılmıştır:

Mahkeme	Esas (E.) Numarası	Karar (K.) Numarası	Karar Tarihi (Künye Tarihi)	Konu Vurgusu
Yargıtay 1. Ceza Dairesi	2024/6459	2025/5588	Belirtilmemiş (Blog yazısında 2025 olarak geçmektedir)	Eksik İnceleme, kaç silah kullanıldığının tespiti, temsilî keşif gerekliliği.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi	2024/2714	2024/6507	20.11.2024	Eksik İnceleme, bilinçli taksir, temsili keşif ile atış mesafesi ve konum tespiti.
Yargıtay 1. Ceza Dairesi	2022/1287	2024/1343	29.02.2024	Delillerin Bütüncül Değerlendirilmesi, balistik verilerin iştirake (müşterek failliğe) kanıt oluşturması.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu	2023/30	2023/663	13.12.2023	Müşterek faillik, balistik rapor ile atış artığının sanığın eyleme katılımını kanıtlaması.
Yargıtay 6. Ceza Dairesi	2023/4970	2023/15197	13.12.2023	Atış Artığı (Svap) analizinin diğer delillerle birlikte mahkûmiyete esas teşkil etmesi.
Yargıtay 1. Ceza Dairesi	2023/4915	2023/7560	06.12.2023	Birlikte Faillik, kurşun tespiti olmasa dahi atış artığı ve eylem birliği ile iştirak tespiti.
Yargıtay 1. Ceza Dairesi	2022/11249	2023/4404	21.06.2023	Atış Artığının Tek Başına Delil Olmaması, şüpheden sanık yararlanır ilkesi.
Yargıtay 1. Ceza Dairesi	2023/1471	2023/4290	15.06.2023	Suç Vasıflandırması (Kast/Taksir), tüfeğin mekanizma incelemesinin ve atış şeklinin kastı belirlemedeki zorunluluğu.
Yargıtay 1. Ceza Dairesi	2022/10893	2023/7140	23.11.2023	Meşru Savunma, olay yerinde silah bulunmamasının balistik verilerle birlikte savunmayı çürütmesi.
Yargıtay 1. Ceza Dairesi	2023/1486	2023/5066	13.07.2023	Teşebbüste Kast Tespiti, yakın mesafeden ateş etmenin öldürme kastına delil oluşturması.
Yargıtay 1. Ceza Dairesi	2023/1516	2024/287	15.01.2024	Meşru Savunma ve Haksız Tahrik, olay yeri bulguları ve atış sayısının savunmaları geçersiz kılması.